Bí ẩn chưa được giải đáp đằng sau cái chết của vua Đinh Tiên Hoàng

Sau khi Ngô Quyền mất, chính quyền suy yếu, anh hùng hào kiệt khắp nơi nổi lên cát cứ. Đinh Bộ Lĩnh tụ họp được tướng lĩnh tài năng đã đứng lên dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất thiên hạ lên ngôi xưng Vạn Thắng Minh hoàng đế năm (968)

Vào một ngày tháng 10 năm 979, một vụ ám sát chấn động kinh thành xảy ra. Cả vua Đinh Tiên Hoàng và con trai cả Đinh Liễn đều bị ám sát trong một buổi tối. Hung thủ được cho là Đỗ Thích, một quan thái giám nhỏ trong triều. Vụ án nhanh chóng được khép lại. Tám tháng sau, Dương Vân Nga đã khoác áo long bào cho Lê Hoàn. 

Thực sự cái chết của hai cha con vua Lê là do một tên thái giám với giấc mộng làm vua sát hại? Hay đằng sau đó là âm mưu đảo chính nhà Đinh dưới bàn tay đạo diễn của hoàng hậu Dương Vân Nga cấu kết với Lê Hoan hay một thế lực nào khác nữa? 

Trước hết, chúng ta cùng tìm hiểu về bối cảnh lịch sử thời vua Đinh cùng những toan tính quyền lực của các phe phái trong triều đình khi đó.

Đinh Bộ Lĩnh sinh năm 932 ở Hoa Lư, Ninh Bình. Năm mậu thìn (968), sau khi dẹp loạn được 12 sứ quân, bình thiên hạ thì ông lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại cồ việt, đóng đô ở Hoa Lư. Tiên hoàng xây cung điện, chế triều nghi, định phẩm hàm quan văn quan võ, phong cho Nguyễn Bặc làm Định quốc công, Lê Hoàn làm Thập đạo tướng quân, và phong cho con là Đinh Liễn làm Nam việt vương. Năm canh ngọ (970) Tiên hoàng đặt niên hiệu là Thái bình nguyên niên, và đặt năm ngôi Hoàng hậu. Trong đó có Hoàng hậu Dương Vân Nga. 

Nói về Dương Vân Nga, một số tài liệu viết rằng bà Dương Vân Nga là hoàng hậu của hai đời vua, Đinh Tiên Hoàng và Lê Hoàn. Nhưng một số nhà nghiên cứu gần đây, đứng đầu là Tiến sĩ Đinh Công Vĩ thì cho rằng bà Dương Vân Nga, đã từng là vợ vua Ngô Xương Văn, sau mới là vợ vua Đinh Tiên Hoàng. Đến khi làm vợ vua Lê Hoàn, thì bà đã là 3 đời chồng, đều là vua cả. 

Thực ra, Bà Dương Vân Nga chỉ là một cái tên theo dã sử mà thôi. Có thể bà là Dương Ngọc Vân gì đó, là con của Dương Tam Kha, hay của ông Dương Hiền ở Ninh Bình, cũng chưa được khẳng định. Tương truyền, cô gái họ Dương là tuyệt sắc giai nhân, có nước da và gương mặt rất khả ái.

Giai thoại có kể, trong một lần đến vùng Nga My, nghe tiếng hát giọng trong trẻo của một cô gái, Đinh Bộ Lĩnh xuống ngựa, cho người gọi cô gái, nhưng không thấy. Ông chợt nghĩ đến người bạn bố mình xưa kia là Tướng quân Dương Thế Hiển ở gần đây, bèn ghé vào thăm. Thế Hiển sai con gái Vân Nga bưng nước mời khách. Nàng có tiếng nói hệt giọng hát Đinh Bộ Lĩnh vừa nghe. Nhà vua xin được đón cô gái về kinh đô, lúc đó Vân Nga tròn 16 tuổi. Sau khi lên ngôi vua, Đinh Tiên Hoàng đã phong cho bà là một trong 5 hoàng hậu của vua Đinh. Bà đặc biệt được vua Đinh yêu chiều, do có nhan sắc và hiểu biết. Bà cũng sinh cho vua Đinh thái tử Đinh Toàn. Nhưng sau những biến động trong nội bộ hoàng tộc nhà Đinh vào những năm cuối đời Đinh Tiên Hoàng đưa ra nghi vấn về việc Dương Vân Nga chính là chủ mưu đứng sau cái chết của hai cha con vua Đinh.

Lại nói về vua Đinh Tiên Hoàng, vua có 3 con trai: Đinh Liễn, Hạ Lang và Đinh Toàn. 

Đinh Liễn đã lớn tuổi, lại là người từng trải, có nhiều công lao trong việc giúp cha mình đánh bại 12 sứ quân, lập nên nhà nước phong kiến quân chủ độc lập. Năm Nhâm Thìn (972), Nam Việt vương Đinh Liễn được cử đi sứ sang nhà Tống. Năm ấy, nhà Tống phong cho Đinh Tiên Hoàng là Giao Châu quận vương. Đinh Liễn được nhà Tống phong làm Kiểm Hiệu thái sư, rồi thì cả chức Tĩnh Hải quân Tiết Độ sứ. Năm 975, nhà Tống lại sai sứ giả sang gia phong cho Đinh Liễn làm Giao Chỉ quận vương. Việc bang giao với nhà Tống, Đinh Tiên Hoàng giao phó cả cho Đinh Liễn. Việc Đinh Liễn kế vị ngai vàng, đương nhiên là “hợp hiến” và hoàn toàn chắc chắn.

Tuy nhiên không hiểu vấn đề gì, Đinh Tiên Hoàng đã đổi ý, phong cho Hạng Lang còn nhỏ làm Thái Tử. Đinh Liễn mất cơ hội làm vua. Căm giận quá, Nam Việt vương Đinh Liễn liền giết chết Hạng Lang, vào năm Kỷ Mão (979).

Sau đó Đinh Tiên Hoàng cũng không muốn truy cứu trách nhiệm của Đinh Liễn nên không mang chuyện này ra xét xử. Câu chuyện về việc có nên đưa Đinh Liễn lên làm Thái Tử để sau truyền ngôi của vua Đinh vẫn chưa được quyết định thì vào một ngày tháng 10 năm 979, cả vua Đinh và Đinh Liễn đều bị ám sát trong vườn thượng uyển. Cái chết đột ngột của hai cha con vua Đinh đã gây chấn động hoàng cung và các quan trong triều. Tuy nhiên, không lâu sau đó, hung thủ đã bị phát hiện. Vụ án nhanh chóng được xét xử và kết thúc.

Hung thủ giết vua khi đó nhận tội là Đỗ Thích, một viên Quan thái giám trong triều. Câu chuyện về động cơ giết Vua và con trai cả có khả năng lên làm vua của họ Đinh được Đỗ Thích kể lại: “một hôm Đỗ Thích nằm mơ thấy một ngôi tướng tinh rơi vào miệng mình. Hắn nghĩ rằng có lẽ trời cho hắn làm vua. Mà muốn làm vua, thì phải giết vua Đinh thì mới có thể ngồi lên ngai vàng. Một hôm, nhân lúc cha con Đinh Tiên Hoàng uống rượu say ở vườn Thượng uyển, Đỗ Thích cầm dao giết vua, giết cả Thái tử Đinh Liễn”. Xong việc, Đinh Liễn ẩn nấp trên cái máng nước trên mái nhà trong cung. Quân lính phát hiện sự việc, cấp tốc báo cáo. Định Quốc Công Nguyễn Bặc đem quân cấm vệ lùng sục, bắt được Đỗ Thích và đã xử ngay sau đó.

Với lời khai đó, Đỗ Thích nhanh chóng bị trừng phạt. Không ai bị truy cứu trách nhiệm thêm nữa. Vụ án kết thúc. Các đại thần là Đinh Điền, Nguyễn Bặc và Lê Hoàn cùng nhau đón Hoàng Tử Đinh Toàn rồi lập làm Hoàng Đế, đó là Đinh Phế Đế. Đinh Toàn lúc ấy mới 6 tuổi nên mẫu hậu là Dương Vân Nga được làm Thái Hậu nhiếp chính. Lê Hoàn thì là Phó Vương.

Câu chuyện đáng nói ở đây, lời khai của Đỗ Thích có rất nhiều điểm nghi vấn, tại sao vụ án vẫn nhanh chóng được khép lại. Thứ nhất, Đỗ Thích là một viên quan hầu nhỏ nhoi trong cung, thân cô sức yếu, làm thế nào hắn có thể vượt qua đội cấm quân luôn túc trực để hạ sát Đinh Tiên Hoàng rồi lẩn trốn dễ dàng như vậy được? Phải chăng có một thế lực đứng sau Đỗ Thích? Thứ hai, Đỗ Thích giết Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn để hiện thực hóa giấc mộng đế vương của hắn, nhưng hắn lên ngôi cách nào trong khi các trung thần nhà Đinh vẫn còn đó? Vả lại, sao Đỗ Thích không giết luôn Đinh Toàn thì mới loại được hoàn toàn nhà họ Đinh thì hắn mới có thể thay thế được. Chẳng lẽ Đỗ Thích thiếu tỉnh táo đến mức quên tất cả những điều đó hay sao?

Hai điểm bất thường ấy không khó nhận biết nhưng cả triều đình lại bỏ qua không hỏi đến. Phải chăng khi ấy không còn ai có đủ năng lực để suy xét vấn đề? Thêm nữa, cách tra xét và xử tội Đỗ Thích lại rất qua loa, vội vã và đơn giản, càng khiến chúng ta không khỏi không nghi ngờ. Dường như có một âm mưu hiểm độc đằng sau việc làm của Đỗ Thích. Và những kẻ chủ mưu đã sai khiến, tiếp tay cho Đỗ Thích, rồi dùng Đỗ Thích làm vật thế mạng, còn họ thì ung dung ngồi hưởng lợi sau cái chết của Đinh Tiên Hoàng?

Quan điểm này khẳng định, Đỗ Thích không phải là thủ phạm giết vua. Ông ta chỉ là một viên hoạn quan, chức nhỏ, sức mọn, không hề có uy tín hay vây cánh. So với Đỗ Thích, trong triều có các cận thần của vua Đinh như Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Lưu Cơ… đều nắm trọng quyền, đủ cả văn lẫn võ. Vì vậy Đỗ Thích không thể mơ tưởng việc sẽ khuất phục được các đại thần nhà Đinh để ngồi yên trên ngai vàng.  Giả thiết được đặt ra có thể Đỗ Thích chỉ là người vô tình có mặt ở hiện trường sau khi cha con vua Đinh bị hại (vì là quan nội thị) và lúc bấy giờ, ông không thể thanh minh mình vô tội, nên vội vã chạy trốn và bị bắt chém sau 3 ngày, trở thành nạn nhân trong mưu đồ sát hại vua của thế lực nào đó.

Vậy ai mới thực sự là chủ mưu trong vụ án hai cha con vua Đinh? Đã có rất nhiều giả thiết được đưa ra. Nhưng lịch sử sau đó có ghi lại về việc các quan trung thành nhà Đinh từ thời Đinh Bộ Lĩnh đứng lên dẹp loạn 12 sứ quân như: Đinh Điền, Nguyễn Bặc… đã tụ quân khởi nghĩa chống lại Lê Hoàn. Rồi Dương Vân Nga có mối tình sâu đậm với Lê Hoàn, sau đó khoác long bào cho Lê Hoàn đưa ông lên làm vua, đã ngầm khẳng định cho một âm mưu lật đổ chính triều nhà Đinh của Dương Vân Nga và Lê Hoàn..

Rất nhiều ghi chép lịch sử đã đưa ra bằng chứng để kết luật đó chính là âm mưu lật đổ nhà Đinh mà Dương Vân Nga câu kết với Lê Hoàn thực hiện. Theo lý giải, việc Lê Hoàn làm Phó vương khi Đinh Toàn lên ngôi, cấm cố họ Đinh cùng với việc các trung thần Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Phạm Hạp khởi binh chống Lê Hoàn có thể là những biểu hiện cho thấy mưu đồ thoán đoạt của Lê Hoàn. Giả thiết đặt ra là hành động của Lê Hoàn có sự trợ giúp của Dương Vân Nga. Tiên Hoàng lại có những 5 hoàng hậu, có thể đã xảy ra cuộc đua ganh giữa 5 hoàng hậu về tương lai của ngôi thái tử. Trong cuộc đua ganh này, Dương hậu đã chọn Lê Hoàn làm chỗ dựa. 

Trong bối cảnh cung đình của nhà Đinh lúc ấy có 3 hoàng tử, trưởng là Liễn, thứ là Toàn, út là Hạng Lang. Đinh Liễn là con trưởng, có nhiều công lao. Hạng Lang lại được vua yêu nên đã lập làm thái tử dù mới lên 4 tuổi, khó có thể bộc lộ những phẩm chất cao siêu hơn Đinh Liễn nên rất có thể chính Dương Vân Nga là người đã tác động để vua Đinh đổi ý không đưa Đinh Liễn lên ngôi, khiến Đinh Liễn quá bất bình mà giết em. Sau sự kiện Đinh Liễn giết Hạng Lang, Đinh Tiên Hoàng không xử phạt Đinh Liễn. Dường như ông đã lấy công để bù tội cho Đinh Liễn. Đinh Liễn thấy thế thì đắc chí, yên tâm rằng ngai vàng sớm muộn sẽ thuộc về mình.

Với cái chết tức tưởi của Hạng Lang cùng việc dung túng thủ phạm của Đinh Tiên Hoàng khiến Dương Vân Nga không khỏi lo lắng. Hạng Lang đã chết nhưng Đinh Liễn vẫn chưa được lập làm Thái Tử. Nếu một ngày nào đó, Đinh Tiên Hoàng bỏ qua Đinh Liễn mà chọn lập Đinh Toàn thì liệu rằng Đinh Toàn có thoát khỏi kết cục như Hạng Lang hay không? Hoặc giả, Đinh Liễn vì muốn đề phòng bất trắc mà xuống tay luôn với Đinh Toàn thì biết làm thế nào? Nếu hai trường hợp ấy không xảy ra và Đinh Liễn yên ổn lên ngôi thì cũng không có gì đảm bảo cho tương lai của mẹ con Dương Vân Nga.

Trong tình hình lúc ấy, sự hoang mang của Dương Vân Nga là có cơ sở. Trong số những đại thần bấy giờ, người đang cầm trọng binh và ở tại kinh thành chính là Lê Hoàn (Lê Hoàn lúc này đang giữ chức Thập Đạo Tướng Quân là chức tổng chỉ huy quân đội cả nước). Rất có thể Lê Hoàn đã nhận biết được nỗi hoang mang của Dương Vân Nga và xem đó là cơ hội không thể bỏ lỡ. Và rồi, hai người họ đã đứng chung thuyền với nhau. Sau đó là màn kịch Đỗ Thích giết vua. Còn Dương Vân Nga thành công đưa con trai lên ngai vàng. Lê Hoàn cũng nhanh tay giành lấy quyền điều khiển việc nước về mình.

Vậy nên, Đỗ Thích chỉ là một con tốt trong ván cờ chiến lược, tranh giành ngôi báu mà thôi. Người ta dễ dàng nhận ra những người chủ mưu ám sát vua Đinh và con trai lớn của ngài là Đinh Liễn, chẳng phải là bà Dương Vân Nga đồng mưu với người tình là Thập Đạo Tướng quân Lê Hoàn?

Bà Dương Vân Nga đưa Đinh Toàn (974-1001) mới 6 tuổi lên làm vua. Tạm yên rồi, tám tháng sau thì bà Vân Nga cùng Lê Hoàn hạ Đinh Toàn xuống ngôi vương (Vệ vương) để Lê Hoàn thay thế. Đinh Toàn cũng bị “hy sinh” trong một cuộc đi dẹp loạn, hưởng dương 27 tuổi. Thế là triều nhà Đinh chấm dứt, để lại nhiều nghi vấn trong dân gian. Các quan trụ cột của triều Đinh, như Đinh Điền, Phạm Hạp, Nguyễn Bặc tức giận đem quân chống lại. Tuy nhiên, họ đều thất bại và bị giết cả.

Sau cái chết của cha con Đinh Tiên Hoàng, Dương Vân Nga có động cơ rất rõ và là người hưởng lợi nhiều nhất. Lê Hoàn cũng thu được mối lợi rất lớn. Sự gắn kết tự nhiên vì quyền lợi giữa hai người này khiến cho vua Đinh cùng con trai phải chết oan uổng. Dương Vân Nga và Lê Hoàn công nhiên để cho Đỗ Thích gánh thay mọi trách nhiệm trước công luận và lịch sử.

Tuy nhiên, cũng có quan điểm hoàn toàn trái ngược với giả thuyết trên. Có sử sách thì cho rằng, mối loạn triều vua Đinh khi đó là do ba tướng Nguyễn Bặc, Đinh Điền và Phạm Hạp gây ra, không liên quan đến Lê Hoàn. Lê Hoàn rất được vua Đinh tin tưởng nên thậm chí đã giao cả 10 đạo quân cho Lê Hoàn cai quản. Ngày 2 cha con vua Đinh bị giết, Lê Hoàn còn đang ở ngoài biên ải cùng với binh sĩ của mình chứ không ở kinh đô Hoa Lư. Cái mối nghi giết vua không phải là Ðỗ Thích thì cái nghi ngờ này cũng không đỗ lên đầu Lê Hoàn được. Vậy thì cái mối nghi này nếu có chỉ ở ba vị tướng còn lại Nguyễn Bặc, Đinh Ðiền, Phạm Hạp. Ba vị tướng này đã gây ra mâu thuẫn trong nội bộ chính quyền và gây ra thảm họa trên.

Cuộc chính biến tại Hoa Lư xảy ra theo lịch sử sau khi hai cha con vua Lê nằm xuống thì 3 ông tướng kia vì phò ấu chúa Ðinh mà chống đối với Lê Hoàn. Còn với Dương Vân Nga, vì phải bảo vệ con mình và chính bản thân mình Dương Vân Nga chắc chắn phải mời Lê Hoàn về kinh đô để lo mọi sự. Chuyện tư thông của Lê Hoàn và Dương Vân Nga cũng chỉ có từ khi Lê Hoàn về kinh đô, chứ không hề có từ trước đó. Khi Lê Hoàn về thì mối quan hệ của hai người phát triển. Vì lợi ích quốc gia, dân tộc, Lê Hoàn đã đứng lên dẹp cuộc nổi loạn của 3 vị tướng trên. Sau đó, trước tình thế đất nước vô cùng khẩn cấp khi nhà Tống cho quân sang xâm lược, Dương Vân Nga đã vì đại sự quốc gia khoác áo long bào đưa Lê Hoàn lên làm vua, lập lên nhà tiền Lê.

Chiếc áo Hoàng Bào khoác lên vai Thập Ðạo tướng quân, không phải là khoát lên cái ngai vàng mà là khoát lên cả một sức nặng của cả một dân tộc. Nếu Lê Hoàn đầu hàng Tống để giữ ngôi vị thì đó là ngôi vua, nhưng Lê Hoàn đã lên đường ra biên ải diệt giặc thù nên ngai vàng thực sự là một sự mạo hiểm. Hơn nữa, hành động khoác áo bào của Dương Vân Nga có tính chất cá nhân nhiều hơn bởi chính binh sĩ, đặc biệt Phạm Cự Lạng một quan uy tín khi đó yêu cầu Lê Hoàn lên làm vua. Dương Vân Nga có không khoác áo bào cho Lê Hoàn thì ông cũng sẽ được tôn lên làm vua với sự đồng lòng ủng hộ của quân sĩ.

Lật trang sử, chúng ta nhận thấy việc kết tội vua Lê Ðại Hành có thể nói là từ thời sử thần Ngô Sĩ Liên. Trước đó dưới thời Trần, Sử gia Lê văn Hưu (nhà viết sử đầu tiên của Ðại Việt và là triều đại gần nhất để có thể xác định việc đúng sai tương đối nhất) không hề có một lời kết luận nhỏ về tội của Lê Ðại Hành và Dương Vân Nga. Thậm chí đến đời Hậu Lê Ngô Sĩ Liên viết Sử đã lên tiếng trách móc Lê Văn Hưu là không biết lễ nghĩa của Thánh hiền. Nên “cái án” đổ tội cho Lê Hoàn và Dương Vân Nga có thể là do mục đích chính trị thời kỳ sau cố tình tạo nên. Có thể là nhóm sử thần Ngô Sỹ Liên nhằm mục đích phổ biến Tống Nho và vai trò chính thống của triều đại, không chấp nhận người đàn bà “hoàng hậu hai triều” Dương Vân Nga và vị tướng “bất trung” như Lê Hoàn. Cũng có thể nhóm sử thần triều Nguyễn nhằm mục đích bôi nhọ Lê Đại Hành để đánh bóng tên tuổi Ðịnh Quốc Công Nguyễn Bặc với mục đích che dấu âm mưu cướp vương quyền nhân khi loạn lạc. 

Cũng có khá nhiều lời tiên tri được lưu truyền trong dân gian về vụ án này. Mặc dù không thể khẳng định được những lời tiên tri này là lời người sau đưa ra nhằm phủ một lớp màn lên vụ án hay không, khi những câu Sấm truyền từ khi Đinh Tiên Hoàng mới lên ngôi được 5-6 năm đã nói về âm mưu “cướp ngôi” và vai trò của người phụ nữ “hoàng hậu của hai triều đại”.

MC:

Năm 979, hai cha con vua Đinh đột ngột bị giết chết. Kẻ gây ra họa khiến cả kinh thành chấn động này lại chỉ là một viên Thái giám Lê Thích đã nhanh chóng bị giết ngay sau khi bị bắt cùng với những lời khai đầy nghi vấn. Sau khi vua Đinh bị giết, Dương Vân Nga đã khoác áo long bào đưa Lê Hoàn lên làm vua, lập nên triều đại Tiền Lê. Dương Vân Nga trở thành hoàng hậu của hai triều đại khác nhau.

Dựa vào một số sự kiện và diễn biến lịch sử trước và sau cái chết của Đinh Tiên Hoàng, người ta cho rằng Dương Vân Nga và Lê Hoàn đã “thông dâm” với nhau, dựng lên màn kịch thái giám giết Vua để lật đổ nhà Đinh. Nhưng cũng có những ý kiến cho rằng, Lê Hoàn không liên quan đến cái chết của hai cha con vua Đinh. Dương Vân Nga khoác áo bào cho ông là vì đại sự dân tộc, vì quyền lợi quốc gia. Lê Hoàn lên ngôi là được sự ủng hộ của tướng sĩ, quần thần để bảo vệ nước nhà trước họa xâm lăng của quân Tống

Rất nhiều câu chuyện, giả thuyết được đưa ra nên cái chết của hai cha con vua Đinh vẫn là nghi vấn lịch sử, cho đến nay vẫn chưa được làm sáng tỏ.

THU TRANG (TH)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *