Bí ẩn lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng

Đinh Tiên Hoàng tên húy là Đinh Bộ Lĩnh, người động Hoa Lư, châu Đại Hoàng (nay là huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình), sau khi đánh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, ông đã lên ngôi lập ra triều đại nhà Đinh, lấy quốc hiệu là Đại Cồ Việt và trở thành vị hoàng đế đầu tiên của nước ta trong thời đại độc lập, tự chủ. 

Sau khi lên ngôi được khoảng 10 năm, Đinh Tiên Hoàng đã tính toán đưa con trai cả là Đinh Liễn lên nối nghiệp, nhưng không ngờ trong nội bộ vương triều xảy ra nhiều mâu thuẫn và biến động. Đầu năm 979, Đinh Liễn giết người em là thái tử Hạ Lang thì vào một ngày tháng 10/979, cả vua Lê và Đinh Liễn đều bị ám sát ngay trong vườn Thượng Uyển.

Sau cái chết đột ngột với nhiều uẩn khúc, những cận thần vua Lê đã tạo ra 99 chiếc quan tài giả, cùng với quan tài thật giữ long thể của Vua xuất phát 10 hướng khác nhau đi án táng Ngài. Những người tham gia vào sự việc này sau đó đều tự vẫn để giữ bí mật về khu chôn cất thật sự của Vua.

Tại sao lại phải giữ bí mật khu chôn cất vua Đinh? Phải chăng bí ẩn về lăng mộ vua Đinh gắn liền với cái chết đầy uẩn khúc của Ngài mà lịch sử không thể làm rõ?

Trước hết chúng ta cùng tìm hiểu về triều đại Đinh Tiên Hoàng và cái chết của hai cha con Vua Đinh gây chấn động kinh thành, nội triều nhà Đinh khi đó.

Ngay từ khi còn nhỏ, vua Đinh đã thể hiện tài năng và trí tuệ kiệt xuất hơn người. Các phụ lão ở Hoa Lư đã từng nói với nhau rằng: “Đứa bé này khí lượng như thế ắt làm nên sự nghiệp, bọn ta nếu không theo về, ngày sau hối thì đã muộn”. Khi trưởng thành, đúng lúc xã hội loạn lạc rối ren, đặc biệt loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh đứng lên phất cờ dấy nghĩa bình định các thế lực cát cứ. Đi đến đâu cũng được dân chúng ủng hộ nhiệt liệt nên đánh đâu thắng đó, nên ông được tôn xưng là Vạn Thắng Vương. Năm Mậu Thìn (968), đất nước yên bình, non sông thống nhất, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, dời Kinh ấp về động Hoa Lư, bắt đầu dựng đô mới, đắp thành đào hào, xây cung điện, đặt triều nghi. Bầy tôi dâng tôn hiệu là Đại Thắng Minh Hoàng Đế. Chữ Tiên Hoàng có nghĩa là vị hoàng đế mở nền chính thống đầu tiên của nước Việt thống nhất. Sử sách ca ngợi “vua bình được 12 sứ quân, trời cho người theo, thống nhất bờ cõi,… sáng chế triều nghi, định lập quân đội, vua chính thống của nước Việt ta, thực bắt đầu từ đấy, kể về mặt dẹp giặc phá địch thì công to lắm”.

Lên ngôi được 10 năm, Đinh Tiên Hoàng đã chuẩn bị kế hoạch cho người kế vương của mình là con trai cả Đinh Liễn. Tuy nhiên thời điểm này nội chính trong triều lục đục, Đinh Tiên Hoàng khi đó được cho là do bị tác động của hoàng hậu Dương Vân Nga nên không trao quyền cho Đinh Liễn. Từ đó gây nên những mâu thuẫn trong nội triều. Đinh Liễn vì tức tối đã giết thái tử Hạ Lang.

Không ngờ, đến tháng 10 năm Kỷ Mão (979) chính vua Đinh và Đinh Liễn bị kẻ bề tôi phản nghịch là Đỗ Thích giết ngay tại vườn Thượng Uyển. Vụ án Đỗ Thích giết vua cướp ngôi với lời khai nhiều nghi vấn cũng nhanh chóng được khép lại với nhiều uẩn khúc.

Có người cho rằng, cái chết của hai cha con vua Đinh là âm mưu lật đổ nhà Đinh tinh vi được chính hoàng hậu Dương Vân Nga lên kế hoạch với sự giúp đỡ của Thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Cũng có người cho rằng, đó là kết quả của mâu thuẫn nội bội của các tướng lĩnh đã từng theo vua Lê từ khi dẹp loạn 12 sứ quân. Cũng có người cho đơn giản là do Đỗ Thích tư thù cá nhân… Nhưng giả thuyết được cho là thuyết phục nhất gắn với nhiều sự kiện lịch sử hợp lý sau đó nói nhiều về âm mưu lật đổ nhà Đinh của hoàng hậu Dương Vân Nga. Bởi sau khi 2 cha con vua Đinh bị giết, con trai của Dương Vân Nga là Đinh Toàn lên ngôi nhưng vì còn quá ít tuổi nên triều chính do bà và phó tướng Lê Hoàn chỉ đạo. Đặc biệt sau 8 tháng Đinh Toàn lên ngôi vua,  chính Dương Vân Nga đã trao áo long bào khoác cho Lê Hoàn, đưa ông lên ngôi Vua, lập ra nhà Tiền Lê.

Câu chuyện cái chết của hai cha con Vua Đinh, lịch sử đã chẳng thể có đáp án chính xác, thì đến lăng mộ, nơi chôn cất của Ngài cũng là những lớp phủ lịch sử chưa được sáng tỏ. Bởi nếu đúng Đỗ Thích giết Vua thì hung thủ đã bị bắt? Vậy tại sao lại phải tìm mọi cách để che dấu nơi chôn cất long thể vua Đinh? Bí ẩn lịch sử ở đây là gì?

Sử sách chép lại, sau khi Đinh Tiên đế băng hà, long thể của vua Đinh được đưa về an nghỉ tại phủ Trường Yên (còn gọi là phủ Tràng An, tương đương với địa phận tỉnh Ninh Bình ngày nay). Nếu xét về mặt đơn vị hành chính thì với ghi chép ngắn gọn nói trên rất khó xác định lăng mộ Đinh Tiên Hoàng được đặt ở đâu, vì Trường Yên (hay còn gọi là Tràng An) vốn là tên một phủ dưới thời Đinh, tương đương với địa phận tỉnh Ninh Bình ngày nay. Còn nếu xét theo một số sách địa chí thì Trường Yên còn là tên một xã, gồm Trường Yên Thượng và Trường Yên Hạ, nằm ở gần kinh thành Hoa Lư xưa và lăng vua Đinh được xây dựng ở đây, cụ thể là trên núi Mã Yên (núi Yên Ngựa), thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

Vậy thực chất long thể của Vua Lê có được an nghỉ trên núi Mã Yên hay ở một vùng nào đó trên khắp vùng Trường Yên khi xưa?

Từ điển Bách khoa Việt Nam có đoạn: “Lăng Đinh Tiên Hoàng được xây dựng trên đỉnh núi Mã Yên ở Hoa Lư, Ninh Bình. Lăng được xây dựng năm Minh Mạng thứ 21 (1841) và được trùng tu năm Hàm Nghi thứ nhất (1885).  Chính xác là được trùng tu, xây dựng lại vào thời Minh Mạng.

Trong đó, Mã Yên được mô tả là ngọn núi đá có 2 đỉnh nhô cao, giữa võng xuống như hình yên ngựa. Tương truyền, nơi đây được vua Đinh chọn làm án cho kinh đô Hoa Lư. Lăng đặt chính giữa nơi võng xuống của hai đỉnh núi trên thế đất bằng phẳng, rộng vài trăm mét vuông. Lăng Vua Đinh được nhà Nguyễn xây lại bằng đá, có bệ thờ trên đặt lư hương đá, bên lăng dựng một tấm bia đá mặt trước khắc dòng chữ: “Đinh triều Tiên Hoàng đế chi lăng. Minh Mạng nhị thập nhất niên, ngũ nguyệt, sơ nhị nhật, phụng sắc kiến” Mặt sau của bia có hàng chữ: “Hàm Nghi nguyên niên, cửu nguyệt, nhị thập tứ nhật trùng tu tiên đế lăng” (Hàm Nghi năm đầu (1885), ngày 24 tháng 9, trùng tu lăng tiên đế). Lăng Đinh Tiên Hoàng đặt trên núi nên gọi là “sơn lăng” (lăng vua ở trên núi). Nơi đặt lăng là một thung lũng đá vôi hơi trũng, rộng và bằng phẳng hình như yên ngựa nên gọi là Mã Yên, bốn mùa cây cối xanh tươi. 

Ngoài quan niệm phong thủy, người xưa còn có hàm ý rằng lăng đặt ở đó để đề cao tinh thần thượng võ của vua Đinh, tuy đã về nơi chín suối hay ở nơi thiên giới nhưng Đinh Tiên Hoàng lúc nào cũng ở trên yên ngựa, gợi nhớ lại võ công oanh liệt một thời của Ngài.

Ngày nay, địa chỉ tâm linh này đón hàng nghìn khách thăm quan tới mỗi năm. Người ta vẫn tin rằng, dưới mảnh đất này là nơi yên nghỉ của long thể vua Đinh Tiên Hoàng. Nhưng thực tế, có ý kiến cho rằng, nơi đây chỉ là lăng tưởng niệm mà thôi, còn long thể của Ngài được chôn cất ở một nơi khác?  

Tìm hiểu sâu vào, thì thấy, câu chuyện về việc tổ chức an táng long thể vua Đinh cũng nhuốm màu huyền bí. 

Có thuyết kể rằng sau khi vua bị hại, các cận thần trung thành của Vua đã làm 99 chiếc quan tài vua Đinh đưa vào chôn trong khắp vùng núi Hoa Lư. Lăng trên Mã Yên Sơn chỉ là một nơi chôn một trong 99 quan tài đó. Những quan tài khác được đặt ở những vị trí khác nhau, rải rác khắp Trường Yên khi đó, bây giờ là bao phủ toàn bộ tỉnh Ninh Bình ngày này. Điều này phù hợp với ghi chép ngắn gọn trong sử sách là “lăng mộ Vua Đinh được yên nghỉ trên đất Trường Yên”. Nhưng tại sao phải làm 99 chiếc quan tài và chôn ở khắp nơi, cũng không có nhân chứng lịch sử, dấu tích nào được kể thêm, không sử sách nào ghi chép.

Lại có thoại kể rằng, sau khi nhà vua băng hà, 7 vị quan trung thần đã tự tay khâm liệm rồi chuyển qua cửa cung 100 chiếc quan tài bằng đồng, trong đó một quan tài chứa thi hài, để đi chôn cất ở nhiều nơi. Khi an táng vua về, 7 vị quan đã chung nhau chén rượu độc tuẫn tiết mang đi các bí mật về ngôi mộ thật. Nơi chôn cất vua được giữ bí mật tuyệt đối. Do vậy, cây cối được để mọc um tùm ở khu đất có mộ vua. Mộ cũng chỉ được đắp bằng những tảng đá đơn sơ. Khi nhìn vào, không ai có thể biết đây là nơi an nghỉ của vua Đinh Tiên Hoàng.

Có thuyết cho hay, vì cái chết của 2 cha con vua Đinh chứa rất nhiều uẩn khúc. Khi đó những tướng trung thành của vua Lê đã hiểu ra sự tình nhưng không thể làm gì vì thế lực kia quá mạnh. Nên họ sợ những kẻ chủ mưu, đồ đảng đứng đằng sau Đỗ Thích chưa lộ diện, nếu phát hiện ra sẽ tìm cách cướp xác, phi tang. Họ cũng đặt ra giả thuyết rất sợ con cháu các sứ quân trước đây bị vua Đinh “dẹp loạn” trong loạn 12 sứ quân bị đánh bại ngày đó sẽ báo thù, mà tìm cách cướp xác, đốt phá lăng vua Đinh, nên phải tìm cách bảo mật toàn bộ việc chôn cất lăng mộ vua Đinh.

Có thuyết kể rằng, hai đại thần đứng đầu triều đình và cũng là bạn kết nghĩa thuở nhỏ của vua là Đinh Điền và Nguyễn Bặc đã bí mật làm hai cỗ quan tài giả của Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn đặt ở lầu Đại Vân để các triều thần và dân chúng đến điếu phúng tế lễ. Còn hai quan tài chứa long thể của vua và con trai được để chôn cất tại một hang lớn, có lính canh nghiêm ngặt. Hang này đời sau gọi là Hang Quàn, nay thuộc địa phận xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, Ninh Bình.

Để chuẩn bị cho ngày an táng Vua và con trai, có 10 cỗ xe ngựa chạm rồng, bên trong đều chở quan tài, từ hoàng cung chạy đi 10 hướng khác nhau nên không ai biết nơi chôn cất cha con vua Đinh ở đâu. Các toán quân đi mai táng, không thấy ai trở về. Người ta kể rằng tất cả họ vì lòng tận trung đã cùng nhau tuẫn tiễn để bảo toàn bí mật thiêng liêng ấy.  Bí mật này chỉ có Đinh Điền và Nguyễn Bặc biết rõ. Tuy nhiên, sau khi vua Lê mất không lâu, vì muốn bảo vệ nhà Đinh, các tướng này đã dấy binh đánh Lê Hoàn nhưng tất cả đều thua trận và bị giết hết. Chính vì vậy, bí mật về lăng mộ vua Đinh cũng không có dấu tích lịch sử nào để lại.

Đâu mới là nơi an nghỉ vĩnh hằng của vị Hoàng đế vĩ đại trong điệp trùng non nước Hoa Lư vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải đáp chính xác?

Sau này, khi vấn đề lịch sử được công khai và nhiều sự kiện quá khứ được làm sáng tỏ thì người ta cho rằng, nơi chôn cất vua Đinh nằm chính giữa hai ngọn núi nhô cao trên đỉnh Mã Yên, khu đất này bằng phẳng nhìn từ xa như chiếc yên ngựa. Đây là ngọn núi cao có thể quan sát được toàn bộ kinh thành Hoa Lư, nhìn về phía tay trái là núi Ngọc núi rồng, phía trước mặt là sông Hoàng Long. Nhiều tài liệu sử chép lại, các trung thần an táng vua Đinh trên đỉnh Mã Yên với mong muốn, dù đã băng hà nhà vua vẫn được cưỡi trên lưng ngựa, trị vì đất nước.Từ dưới chân núi muốn lên được lăng vua Đinh Tiên Hoàng phải vượt qua 265 bậc thang cheo leo dốc núi. Xưa kia, mộ là một nơi bí mật để cất giấu kín thi hài vua nên khu đất trên đỉnh núi Mã Yên cây cối mọc um tùm và cũng chỉ được đắp bằng những tảng đá đơn sơ.

Thực tế, đó cũng chỉ là những đồn đoán còn có đúng long thể vua  Đinh được chôn ở trên núi Yên Mã hay không thì đến nay vẫn còn là câu hỏi. Tuy nhiên, ở vùng đất thiêng này cũng lưu truyền nhiều câu chuyện kỳ lạ, liên quan đến lăng mộ vua Đinh.  Đặc biệt, câu chuyện kể về một bà cụ “gàn” với cả cuộc đời gắn bó với đỉnh núi Yên mã. Bà cụ với công việc trên đỉnh Yên Mã, từ khi đây là khu lăng mộ lạnh lẽo chưa được ai quan tâm để ý. Chẳng được ai phân công, cũng chẳng phải là công việc của mình nhưng bà cụ vẫn cứ tự gán cho mình trách nhiệm phải trông coi nơi an nghỉ của vua Đinh. Một cụ già đã hơn 80 tuổi nhưng vẫn ngày ngày vượt qua hơn 200 bậc thang và đoạn dài km đi bộ để tìm lên phần vua Đinh Tiên Hoàng để lo hương khói, dọn dẹp cây cỏ. Khi mới 8,9 tuổi, bà đã một mình trèo lên núi Yên Mã quét dọn cho mộ cụ Đinh Bộ Lĩnh. Những năm đó, núi Yên Mã vẫn còn hoang sơ, cây cối um tùm, muốn leo lên đỉnh phải len lỏi qua những kẽ đá sắc cạnh, phát từng cây cỏ sậy cao vượt đầu người mới có thể leo lên được đỉnh. Rồi cứ như thế, mỗi khi đến ngày Rằm, mùng Một đầu tháng cô bé Sưu lại trèo lên đỉnh núi phát cỏ, quét dọn và hương khói cho phần mộ của vị vua quá cố. Kể cả khi chiến tranh ác liệt nhưng công việc với khu lăng mộ của bà cụ Sưu vẫn không bị ảnh hưởng. Dành dụm được ít tiền bà cụ Sưu mua gạch, mua vôi rồi gánh lên đỉnh núi. Rồi bà tự mình gánh nước lên đỉnh núi, tự nhào vữa và rồi cũng một mình tự xây lên một mộ phần nho nhỏ cho vua Đinh.

Thời gian cứ thế trôi đi, công việc trông nom mộ phần vua Đinh cứ thế tiếp tục. Kể cả khi chiến tranh, loạn lạc, bom đạn cày xới đường làng, ngõ xóm, bà Sưu vẫn âm thầm thực hiện công việc của mình. Rồi khi hòa bình, kể cả tuổi đã cao, có thời gian nhiều, bà Sưu càng leo lên mộ vua Đinh nhiều hơn. Ngày nào cũng vậy, cứ đến từ tờ mờ sáng, bà cụ Sưu lầm lũi leo lên với phần mộ vua Đinh. Có những lần bị ốm nặng nhưng cứ leo lên được đến đỉnh Mã Yên, thắp nén nhang, bà lại thấy mình khỏe lên nhiều. Khi tuổi cao, bà cũng đã lo đến chuyện này khi giao trách nhiệm cho 2 người con trai của bà lên để làm thay.

Với bà cụ Sưu và hai đứa con của mình, mộ vua Đinh đã trở thành một phần của cuộc sống của mình. Cuộc đời đã trải qua biết bao sóng gió, bão bùng nhưng bà vẫn đứng vững và vẫn duy trì được công việc mà nhiều người cho rằng là “gàn dở” của mình. Nhiều người cho câu chuyện này là kỳ lạ. Nghiệp đời tự gán với mộ  phần vua Đinh hay chính họ là con cháu Vua Đinh đầu thai lại ở kiếp này, muốn tìm về nơi đây như một sứ mạng vừa vun vén cho mộ phần Vua luôn được ấm áp vừa như là người lính canh giữ để mộ phần vua Đinh luôn được bảo vệ. 

Dẫu đến bây giờ vẫn chẳng thể xác định lăng mộ chính xác của vua Đinh ở đâu, nhưng những câu chuyện kỳ lạ xoay quanh lăng mộ vua trên đỉnh núi Yên Mã càng làm cho chúng ta tin tưởng về vùng đất đã sản sinh ra Tiên Hoàng đế cũng là nơi Ngài chọn làm nơi yên nghỉ.

THU TRANG (TH)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *